Van Cortenbergh tot Kortenburg tot Oranje Nassau Oord

Bron:
– 100 Jaar Oranje Nassau Oord” van Mieke Mintjes-Beumer
– Absolute facts.nl
– Wikipedia

Het bestaan ​​van “Cortenbergh” gaat terug tot een tiendenrol van bijna 650 jaar geleden wanneer het landgoed tiendplichtig is aan het klooster Abdinghof in Paderborn (Noord-Westfalen).
“Het landgoed Cortenbergh is het klooster 22 farthings (een kwart pfennig) verschuldigd”

De precieze oorsprong van het landgoed Cortenbergh – in 1337 een boerenerve – blijft enigszins onduidelijk. Het er vlak naast gelegen Kasteel Grunsfoort dateert al van ver voor 1372 ten behoeve van de verdediging van het hertogdom Gelre tegen het Sticht Utrecht. Cortenbergh is een afgesplitst leengoed van Grunsfoort.
In 1372 wordt het kasteel ingenomen tijdens de bloedige strijd tussen de Heeckerens en de Bronkhorsten en komt het onder beheer van de hertog van Gelre. Het is destijds een strategisch belangrijk punt in het moerassige beekdal maar uiteindelijk raakt het verwaarloosd en wordt het rond 1780 afgebroken.

Het huis op het landgoed Cortenbergh blijft echter bestaan en na veel gedoe tussen families, erfgenamen en kopers laat Reinhard Crommelin in 1839 zijn oog erop vallen. In eerste instantie woont hij er alleen maar hij trouwt, krijgt een aanzienlijk aantal kinderen en laat rond 1850 door architect Eberson een landhuis met dertig kamers ontwerpen.
Het landgoed krijgt de nieuwe naam “De Kortenburg” en de familie Crommelin woont hier tot de dood van Reinhard in 1871.

Graaf Godard Willem van Rechteren koopt De Kortenburg van zijn oudoom Reinhard, hernoemt het landgoed tot Grunsfoort en woont er van 1872 tot 1881. Als fervent jager organiseert hij vaak jachtpartijen voor vooraanstaande gasten, onder wie koning Willem III. Koning Willem III is zo onder de indruk van het landgoed dat hij met graaf van Rechteren overeenkomt het te kopen als zomerresidentie voor zijn tweede vrouw, koningin Emma. Koning Willem III is al in de zestig als hij in 1879 met Emma (dan 21 jaar) trouwt.

Het landgoed wordt nu omgedoopt tot “Oranje Nassau Oord” om de eeuwenoude band tussen het Huis van Oranje en de Nassau-dynastie te benadrukken (Emma’s moeder, koningin Helena, was ook een gravin van Nassau).

Koning Willem III overlijdt in 1890. Koningin Emma wordt beëdigd als regentes en voogd van Wilhelmina, die dan 10 jaar oud is. Als blijk van nationale waardering ontvangt regentes Emma een geschenk van het Nederlandse volk ter waarde van 300.000 gulden. Bij de aanvaarding van dit geschenk spreekt Prinses Emma de volgende woorden …
“Sedert lang was mijn wensch eene stichting in het leven te roepen, waarbij ik geloof dat grote behoefte bestaat. Ik bedoel een sanatorium voor longlijders. In de eerste plaats ten bate van hen, die de middelen missen om in het hulp buitenland te zoeken tegen de vreselijke kwaal die helaas in ons vaderland zoo voorkomen en incidentele gevolgen na zich sleept. Ik hoop eerlang de beschikking te krijgen over het landgoed Oranje Nassau’s Oord te Renkum en dit af te staan ​​voor het doel dat mij lief Door deskundigen voorgelicht stel ik mij voor op dat landgoed het eerste Nederlandsche Sanatoriom te stichten”.

Die 3 ton is bij lange na niet voldoende maar het sanatorium is zo belangrijk voor haar – haar zus Sophie sterft als Emma 11 jaar is op 15-jarige leeftijd aan de gevolgen van tuberculose – dat zij uit eigen middelen er nog eens 200.000 gulden instopt. In oktober 1901 wordt het sanatorium Oranje Nassau Oord ceremonieel geopend.

Het huidige Oranje Nassau Oord is nu een verpleeghuis voor ouderen.

Ik parkeer naast het inmiddels totaal verbouwde landhuis waar nog net tussen alle aanbouw een stukje van het oude pand te zien is en loop richting de voorkant.  Het huis heeft een licht gebogen vorm en dat is bewust zo ontworpen om tocht – zoals bij een recht gevormd pand ontstaat – te vermijden. Dat zou immers tuberculose-lijders kunnen schaden.

Iets verder ligt het bij het landgoed behorende hertenkamp waar de hertjes lui zonnend proberen wakker te worden … het is dan ook pas half 8. Het zijn bekende wandel (klompen)paden die hier lopen. Dan laat ik het asfalt voor wat het is en ga ik verder over verharde zandpaden. Ik voel meteen het verschil in mijn benen … het loopt een stuk zwaarder, hoe verhard de paden ook zijn.

En dan zijn het alleen nog maar rechte bospaden waarmee ik mijn vierkante ommetje mee vervolmaak. Veel bankjes … ik vermoed voor ‘heilzame’ rondjes voor bewoners en bezoekers van Oranje Nassau Oord. Ik snap dat … ik loop tenslotte ook een ’therapeutische’ wandeling.

Uiteindelijk kom ik uit bij de ‘Ommuurde tuin’. De vroegere moestuin van koning Willem III – al zal hij er zelf nog geen spade de grond in gestoken hebben – waar het tegenwoordig gezellig koffiedrinken is met altijd iets zelf gebakken lekkers.
Wil je meer weten over de ontdekking en hoe hij uitgroeide is tot deze biologische moestuin?
Bekijk dan het filmpje van het tv programma … Binnenste Buiten.

Ik vervolg mijn weg naar de parkeerplaats.
2.14 km … ietwat zwaar been maar 2 uur later is dat gevoel weg.
Nr 2 uit de 3-delige serie ca 2 km.