Net als Neeltje en ik een bezoek gepland hebben aan het Rijksmuseum voor Oudheden om ons te gaan vergapen aan Malta’s prehistorische tempels, tombes en vroegste eilandbewoners van 3600-2500 v.Chr komt Doggerbank met Krijn (de eerste Nederlandse Neanderthaler) in het nieuws. Laten die nou ook tot 31 oktober in hetzelfde museum een tentoonstelling hebben over de verdronken wereld in de Noordzee. Tijd om me er eens goed in te verdiepen.

Al aan het eind van de negentiende eeuw rijst het vermoeden dat een gedeelte van de Noordzee ooit droog gelegen moeten hebben. Boomstammen die bij laag water voor de kust van Engeland te voorschijn komen, botten van onbekende diersoorten die in de netten van vissers terecht komen. Door al die vergelijkbare prehistorische vondsten aan weerskanten van de Noordzee ontstaat het vermoeden dat er ooit sprake moet zijn geweest van een landbrug die het continent met het Britse eiland verbond.

Het is vooral de Engelse archeologe Bryony Coles die in 1998 laat zien dat het verdronken landschap veel meer is dan alleen een landbrug. Het is net zo bewoonbaar als alle omringende gebieden. Het krijgt de naam Doggerland … ontleend aan de zandbank in het noorden van de Noordzee die rond 5800 voor Christus als laatste door het stijgende zeewater werd overspoeld.

Sindsdien is het onderzoek naar de verdwenen wereld van Doggerland in een stroomversnelling geraakt. Geologisch onderzoek door de exploitatie van de olie- en gasvelden én de aanleg van de twee grote Maasvlaktes betekenen een enorme doorbraak. Daardoor wordt er een schat aan vondsten zoals duizenden voorwerpen die duidelijk door mensen zijn vervaardigd … stenen vuistbijlen en schrapers, speer- en pijlpunten van bot en zelfs doorboorde dierentanden en sieraden van barnsteen naar boven gehaald wat ervoor zorgt dat Doggerland in kaart kan worden gebracht.

In de lange periodes waarin Doggerland droog lag, is het vrijwel constant bewoond geweest. Die bewoning begint al ongeveer 950. 000 jaar geleden.
De eerste mensachtigen behoren tot de groep die we de Homo antecessor noemen.
Rond 400.000 jaar geleden komen de eerste Neanderthalers. Hun aanwezigheid is niet alleen aangetoond aan de hand van de stenen werktuigen die aan hen worden toegeschreven. Enkele jaren geleden is er voor de kust van Zeeland een stuk bot opgevist dat afkomstig blijkt te zijn van een Neanderthaler.

De Neanderthalers weten zich hier ondanks wisselende klimaatomstandigheden ruim 300.000 jaar te handhaven. In de koudere periodes trekken zij achter de grote grazers over de toendra en in extreem koude periodes trekken ze zich in zuidelijker gebieden terug om na opwarming van het klimaat weer terug te keren

Maar door de zeespiegelstijging overstroomt Doggerland langzaam. Het proces wordt nog versneld door twee enorme natuurrampen. De eerste is rond 6450 voor Christus als binnen enkele eeuwen de zeespiegel een aantal meters stijgt doordat op het Amerikaanse continent een binnenzee ter grote van een flink deel van Canada in korte tijd leegstroomt in de Atlantische Oceaan.
De tweede vindt nog geen 300 jaar later plaats wanneer er voor de kust van Noorwegen een grote aardverschuiving plaatsvindt. De vloedgolf die daarop volgt, is enorm. Een tientallen meters hoge golf raast als een enorme tsunami door de Noordzee. Geologisch onderzoek heeft aangetoond dat ook de Nederlandse kust zwaar getroffen moet zijn. Kleiafzettingen uit die periode zijn aangetroffen tot ver in het huidige Westland. Die twee rampen is Doggerland nooit te boven gekomen. Als laatste verdwijnt rond 5800 voor Christus ook de Doggersbank onder water.

Bij elkaar opgeteld is de verdwenen wereld van Doggerland de grootste archeologische vindplaats van Europa.