Het wandelen schiet er de laatste tijd wat bij in maar vanmorgen vroeg krijg ik ineens de geest en sta ik al in mijn wandelbroek en -schoenen voordat ik er erg in heb. Voor de hitte uit … even de hei op.
Een wandeling die ik al vaker gemaakt heb – vanuit huis makkelijk te doen – maar die sinds februari/maart helemaal omgegooid is door natuurmonumenten om een betere balans tussen natuur en recreatie te verkrijgen. De meeste wandelroutes zijn in aangepaste vorm te belopen maar ook kun je stuiten op afgesloten wandelpaden c.q. sluippaadjes … het zogeheten Recreatiezoneringsplan Veluwe … ik ben benieuwd.

Mijn hoofd voelt redelijk en met de auto ben ik al snel op de parkeerplaats. Stokken wil ik voor zo’n kleine wandeling nog wel eens thuis laten maar gelukkig heb ik ze dit keer bij me. Want direct na de start zie ik een gek spinnetje, ga ik door de knieën, buig ik mijn hoofd om zo dicht mogelijk bij de grond te komen en meteen verandert mijn hoofd van binnen in een draaimolen.

Balen … wat nu? Ik sta stevig genoeg op mijn benen om niet om te vallen en als ik rechtop blijf … lopen moet te doen zijn. Kies ik er voor om naar huis te gaan dan zal ik toch eerst in de auto moeten wachten op goed zicht. Thuis loop ik ook rond … ik kan net zo goed gaan lopen – met stokken in een rustig tempo – dan zie ik nog wat. Ook is het een geplande wandeling, de kinderen kunnen via Live tracking op Komoot zien welke route ik wil lopen – en wat ik loop – en ook hebben ze me inmiddels tussen de kleinkinderen aan de app Life360 toegevoegd.
Wat kan er fout gaan … niets!

Nagekeken door wat nieuwsgierige koeien begin ik aan de blauwe stippenroute van natuurmonumenten. Een historische wandelroute bij Wolfheze door een gevarieerd natuurgebied met de eeuwenoude Wodanseiken en grafheuvels uit de bronstijd.

De geschiedenis begint al direct als je links langs het pad 2 grafheuvels ziet liggen. Mijn fantasie gaat altijd wat met me op de loop als ik hier ben … ik zie hele volksstammen (gekleed in berenhuiden met zwaaiende knotsen) lopen, rituele begrafenissen.
Deze grafheuvels – helaas maar eentje op de foto gezet – dateren uit de nieuwe steentijd of de bronstijd, ergens tussen 2850 en 1100 voor Christus. Alleen belangrijke mensen werden in grafheuvels begraven … “het plebs” kreeg een kuil in de grond.
Door plundering en ondeskundig onderzoek zijn de skeletten en eventuele grafgiften hier verdwenen. Natuurmonumenten zorgt ervoor dat er geen bomen of struiken op de heuvels groeien … dit om te voorkomen dat de wortels het archeologisch monument vernielen.

Het oude gehucht Wolfheze – niet veel meer dan een kerk met kerkhof, een boerderij en een schaapskooi – ontstaat waarschijnlijk al zo’n 1000 jaar na Christus en ligt aan de Schelmse weg tussen Arnhem en Wageningen. De naam van deze weg herinnert aan de gevangenen (de schelmen) die langs deze weg voor hun berechting naar Arnhem werden vervoerd.
Als in 1585 de Spanjaarden plunderend en brandstichtend rondtrekken op de Veluwe sneuvelt de tufstenen kerk.
“Op een fundering van in traskalk gegoten veldkeien werd deze kerk – in Romaanse stijl, van tufsteen en met een leistenen dak – omstreeks het jaar 1000 opgericht. Er was tevens een bijbehorende pastorie en kerkhof bij. De maten van de kerk waren 20,9 bij 7,6 meter.“
Het bestuur van het Kwartier Veluwe verkoopt het ‘gruys van de duyfsteen (tufsteen) van de kercke tot Wolffhezen‘ aan een schipper.

Ik sta hier bij het monument – als je goed kijkt zie je in het gaas de afbeelding van de kerk – op de kerkheuvel waar de resten van het kerkje gevonden zijn.
Het huidige Wolfheze ontstaat pas door de komst van een psychiatrische inrichting in 1907.

Ik loop verder en besluit een paar historische feiten zoals het rondeel en de landweren aan mij voorbij te laten gaan. …
“Landweren:
Haaks op de weg zie je aan weerszijden een lange wal. Ruim 100 meter verderop ligt er nog een. Samen vormen ze een zogeheten dubbele landweer. De wallen waren vroeger hoger en begroeid met doornige struiken. Alleen via de weg waren deze hindernissen te passeren. Door ter hoogte van de wal de weg af te sluiten, was het mogelijk de reizigers te controleren, te bestelen of tol te heffen.
Landweren werden zowel door de inwoners van de dorpen als door het leger aangelegd en gebruikt. Deze heeft waarschijnlijk een militaire achtergrond.
Rondeel:
Een vierkante verhoging, begroeid met eiken, heeft aan het begin van de zestiende eeuw een verdedigingswerk gestaan. Dit zogeheten Rondeel was uit aarde opgetrokken met mogelijk op de hoeken houten schanskorven (torens). Vermoedelijk heeft deze schans een rol gespeeld in de Gelderse oorlogen, die door Karel van Gelre (1492- 1538) gevoerd zijn met Karel V. In elk geval is ze belangrijk geweest bij de beveiliging en verdediging van de Schelmseweg.
Op de proceskaart uit 1553, zie je naast het Rondeel ook het oude kerkdorp Wolfheze weergegeven. Bron: Gelders Archief.”

Dan staat er het bord over de aangepaste wandelpaden … ik ben benieuwd want tot nu toe heb ik er nog weinig van gemerkt. Iets verder gaat het pad naar links – gelukkig maakt het lopen met stokken dat ik me ook op de zanderige paadjes goed staande kan houden – en kom ik aan bij …

… de Koningsheuvel. De grootste grafheuvel uit de omgeving. De naam verwijst naar de rijke grafuitrusting die in de heuvel is aangetroffen … zo zijn er een dolk, klokbeker en een stenen polsbeschermer van een boogschutter gevonden.

In de verte zie ik de nieuwe aanpassingen al liggen .. je wordt via bruggetjes/trappetjes over de beide beken – de Wolfhezerbeek en de Heelsumse Beek – geleid en kan aan de overkant maar 2 kanten op … links en rechts. Alle andere paadjes zijn afgesloten – waaronder mijn favoriete paadje langs en door het beken- en sprengengebied – en eerlijk gezegd had ik dat ook wel verwacht Gelukkig heb ik nog foto’s.

Naar rechts ga ik de hei op … de zon begint al aardig te branden en ik weet niet of het wel slim is om dat te doen. Ik kies voor de kortere wandeling door het bos langs de historische Wodanseiken … dan loop ik het overgrote deel in de schaduw.

“En dan – als ik nog maar een paar stappen op het ingekorte pad heb gezet – komt het appje van zoonlief … ” Ga je toch wat korter dan gepland?“. Dit maakt me blij … geeft me een warm gevoel. Ze – dochterlief zit inmiddels ook op de app – blijven alert tot ik thuis ben met de auto.”
Dat ze dit doen geeft mij meer zekerheid in bewegingsvrijheid … @zelfvertrouwen.“

Maar nog even terug naar de wandeling … iets verder staan de ca 450 jaar oude Wodanseiken. Rond 1850 de verzamelplaats van de de landschapsschilders – zoals Bilders en Mauve – van de Oosterbeekse school.
De oude begroeide stobbe – één na laatste foto – van de Wodanseik aam de overkant is al in 1936 omgezaagd. Op het zaagvlak van de stobbe is destijds de datum gebeiteld: 5 juni 1936.
De reden van omzagen is onbekend, aangenomen wordt dat zijn conditie slecht was en gevaarlijk was geworden.

Nog wat beekjes en sprengen verder ben ik terug ik op de parkeerplaats waar het om 09.15 uur nog steeds niet druk is. Bijna 3 km! Prima.