Bron:
heelsumsbeekdal.nl

Voor het eerst sinds mijn poging het Zeegse pad te bewandelen – waarbij ik mijn teen uiteindelijk moest spalken met een stokje om op mijn startpunt terug te komen – weer op pad. Het duurde even voordat alles genezen was … wat het dan ook geweest moge zijn.

Dochterlief en ik staan al voor achten op de parkeerplaats aan de oude kloosterweg om de Wolfhezerheide op te lopen.
“Wolfheze is van oudsher al een leefgebied van de wolf. De plaats is er zelfs naar vernoemd: ‘wolf’ staat hier voor het dier en ‘heze’ komt van ‘hees’ en staat voor struikgewas.  De letterlijke betekenis van Wolfheze is dus: ‘wolvenstruik’. En zo doet het natuurgebied Wolfheze, met de terugkeer van de wolf op de Veluwe, weer haar naam eer aan.“
En is nu – gezien de aantallen dode schapen in dit gebied – de wolf weer terug in Wolfheze????
Zullen we ze tegen komen?
Ik heb mijn stokken bij me en kan dus herrie maken … daar houden ze niet van!

Geen zon, wel een lekker temperatuurtje … het wordt een rondje bloeiende hei en als toetje de Wodanseiken aan de Papiermolenbeek die naast de Heelsumse beek loopt.
“De oorspronkelijke bronbeek in het Heelsumse beekdal werd eeuwenlang vergraven of vervangen door sprengenbeken en diende als krachtbron voor de diverse watermolens. Tot ver op de stuwwal werden sprengen gegraven, om gegarandeerd te zijn van een permanente wateraanvoer. Door het dal lopen drie beken: de Papiermolenbeek, de Wolfhezerbeek en de
Heelsumse beek.“

Over het wildrooster, langs de grafheuvels en …

“Deze twee grafheuvels worden regelmatig onderhouden en zijn daardoor zo duidelijk zichtbaar. De oudste vondsten hieruit dateren uit de Klokbekercultuur, dit is de Laatneolitische Cultuur, genoemd naar een kenmerkend stuk aardewerk, dat er regelmatig in werd gevonden: de klokbeker. De Nederlandse Klokbekercultuur is te dateren tussen 2400-1900 v. Chr. en vormde een onderdeel van een veel grotere cultuurgroep met een grote verspreiding. 

… het markeringspunt van het verdwenen dorp Wolfheze.

“Zo’n 25 meter noordelijk vanwaar je nu staat zie je de Kapelheuvel of Kerkheuvel liggen. Hier is omstreeks het jaar 1000 een parochiekerkje van tufsteen (21 x 7,5 meter) met een leistenen dak gebouwd. Het behoorde tot het kerkdorp Wolfhees, dat verder slechts uit enkele boerenhoeven en een graanmolen bestond. Ook Heelsum en Doorwerth gingen hier ter kerke, tot… er tussen 1517-1519 door toedoen van de heer van Doorwerth het ‘Kerkje op de Heuvel’ in Heelsum wordt gebouwd en men daar ging kerken. Het kerkje in Wolfheze raakte daardoor in verval. Als bovendien in 1584/85 Spaanse troepen zich in een sterke stelling in Wolfheze verschansen en plundertochten over de Veluwe ondernemen, betekent dit de genadeslag voor zowel het kerkje als de nederzetting en verdwijnt Wolfheze definitief van de kaart. Het is drie eeuwen later (begin 1900) als er 1,5 km ten noorden hiervan, een nieuw dorp Wolfheze aan de spoorlijn ontstaat.“

We lopen de hei op.
De enige wilde dieren die we tegenkomen zijn wat slakken … waaronder de tijgerslak.
Die zou ik eigenlijk mee moeten nemen naar mijn tuin want hij/zij eet naaktslakken … maar dat doe ik natuurlijk niet!!!!

“Dit is een van de grootste naaktslakken in Nederland, maar laat je daardoor niet afschrikken! Dit is een van je vrienden in de strijd tegen andere (naakt)slakken in de tuin. De tijgerslak eet misschien af en toe een vers blaadje, maar eet vooral andere slakken en dode planten.”

Langs de koningsheuvel waar tegenwoordig een afrastering omheen staat …

“Deze grafheuvel met de zo kenmerkende berk op de top is van alle kanten goed zichtbaar in het landschap. Mevrouw J. Goekoop-de Jongh deed een onderzoek in 1910. Ze liet (zonder echte wetenschappelijke kennis) zes heuvels doorgraven door 3 arbeiders. Er werden enkele klokbekers gevonden. Bijzonder was de vondst in deze heuvel van een rechthoekige, platte rode steen, met gaten in elk van de vier hoeken. Boogschutters gebruikten dit ter bescherming van de pols. Het kan ook zijn dat deze stenen polsbeschermers een statussymbool waren en dat men voor het boogschieten meer leren beschermers gebruikte. Ook vond mevrouw Goekoop-de Jongh een ‘nietendolkje’. Deze vondst is helaas verloren gegaan in WOII. Deze bijzondere voorwerpen werden in deze heuvel gevonden. Men nam aan, dat het daarom om een hoog geplaatst persoon ging, vandaar de symbolische naam Koningsheuvel (want van een echte koning was natuurlijk geen sprake).”

… naar voor mij het mooiste plekje van de hele Wolfhezerheide. Het bruggetje bij de belangrijkste sprengkop van de Heelsumse beek. Dit stukje voelt echt als heel ver terug in de tijd … een oergebied. Vroeger mocht je hier rechtsaf maar dat is inmiddels allemaal stiltegebied.

“De Heelsumse beek is rond 1600 aangelegd voor de zogenaamde Oude Heelsumse Papiermolen en is de enige nog watervoerende beek in dit mooie gebied. De twee andere beken hier, de Papiermolenbeek en de Wolfhezerbeek, staan praktisch droog. De gegraven beken lieten de verderop gelegen papier- en graanmolens draaien en voorzagen ze van schoon en helder water. Er hebben totaal maar liefst 10 verschillende molens in het Heelsums beekdal gestaan.“

Nu komen we echt op de hei … helaas met steeds meer dorre stukken

om aan de overkant het bos in te lopen richting de Wodanseiken.
“De Wodanseiken werden naar alle waarschijnlijkheid geplant omstreeks 1550, toen ook de beek hier werd aangelegd. De benaming danken de bomen aan de Oosterbeekse School, een groep van schilders onder leiding van Bilders, die in de 19de eeuw inspiratie zocht in de bossen bij Wolfheze. De omgeving was toen al goed bereikbaar voor schilders, omdat er in 1845 een treinstation werd geopend in Wolfheze. Het bekendste schilderij “Wodanseiken” is naar de hand van J.J. Cremer in 1849, en verspreid over Nederlandse musea zijn er diverse kunstwerken van de bomen te bewonderen.“

Na ook onszelf tussen de eeuwenoude bomen vereeuwigd te hebben, gaan we richting auto en zit ons zondagochtendwandelingetje van bijna 4 km erop.